Giriş ve Hukuki Çerçeve (4721 s. TMK m. 531–559)
On beş (15) yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olan herkes, kanunun öngördüğü sıkı şekil şartlarına uymak ve saklı pay kurallarını gözetmek kaydıyla Vasiyetname (TMK m. 502, 531–539) düzenleyerek malvarlığının ölümünden sonra nasıl paylaşılacağını belirleyebilir.
1. Resmi Vasiyetname (Noterde İki Tanıkla Düzenleme - TMK m. 532)
İspat gücü en yüksek ve iptali en zor vasiyetname türü Resmi Vasiyetnamedir. Noter (veya Sulh Hakimi) huzurunda ve kanunen yasaklı olmayan iki tanığın katılımıyla düzenlenir. İleride 'ehliyetsizlik' iddiasıyla karşılaşmamak için vasiyetnamenin düzenlendiği gün devlet veya üniversite hastanesinden (nöroloji/psikiyatri) akli melekelerinin yerinde olduğuna dair sağlık raporu alınması ispat hukuku bakımından temel önem taşır.
2. El Yazılı Vasiyetname Şartları (TMK m. 538)
El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar bizzat mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bilgisayarda veya daktiloda yazılıp sadece altı imzalanan vasiyetnameler şekil noksanlığı nedeniyle iptal edilir.
3. Vasiyetnamenin Açılması ve İptali Davası (TMK m. 557–559)
Mirasbırakan öldüğünde vasiyetname Sulh Hukuk Mahkemesince açılır ve ilgililere tebliğ edilir. Mirasçılar; vasiyetnamenin ehliyetsizlik, irade bozukluğu (yanılma, aldatma, korkutma), hukuka/ahlaka aykırılık veya şekil noksanlığı sebeplerinden biriyle sakat olduğunu ileri sürerek öğrenmeden itibaren 1 yıl (her halde 10/20 yıl) içinde Asliye Hukuk Mahkemesinde Vasiyetnamenin İptali Davası (veya saklı pay ihlali varsa Tenkis Davası) açabilirler.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Belirli mal vasiyeti (örneğin bir taşınmazın veya aracın bir kişiye bırakılması) vasiyet alacaklısına doğrudan mülkiyet geçirmez, kişisel bir talep hakkı verir; vasiyetname açılıp kesinleştikten sonra Sulh Hukuk Mahkemesinden 'Vasiyetnamenin Tenfizi (Yerine Getirilmesi)' kararı alınarak tapuda tescil yapılır.” 4721 Sayılı TMK m. 517, m. 557 ve m. 600
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Vasiyetnameyi el yazısıyla yapmak yerine kaybolma ve şekil hatası riskini sıfırlamak için Noterde Resmi Vasiyetname şeklinde düzenleyin.
- Noter işleminden hemen önce aynı gün tarihli resmi hastane psikiyatri/nöroloji 'fiil ehliyeti tamdır' raporu alın.
- Vasiyetnamenin açılması kararının tebliğinden itibaren 1 yıllık iptal/tenkis davası süresine dikkat edin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.