Terekenin Tespiti Davası, Banka Hesapları/Tapu Araştırması ve Tereke Temsilcisi Atanması

Giriş ve Hukuki Çerçeve (4721 s. TMK m. 589–592 & m. 640)

Mirasbırakanın vefatından sonra geriye hangi taşınmazları, araçları, banka mevduatlarını, yatırım fonlarını, kiralık kasalarını veya şirket hisselerini bıraktığının tam olarak bilinmemesi yahut bir kısım mirasçıların tereke mallarını gizlemesi halinde, mirasçılardan her biri Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak Terekenin Tespiti (Yazımı ve Korunması - TMK m. 589–592) talebinde bulunabilir.

1. Terekenin Tespiti ile Araştırılan Varlıklar

Sulh Hukuk Mahkemesi terekenin tespiti dosyasında resmi müzekkereler yazarak mirasbırakanın;

• Türkiye genelindeki aktif ve pasif (geçmişte satılan) tüm tapu kayıtlarını (TAKBİS),
• Tüm bankalardaki vadesiz/vadeli TL, döviz, altın hesaplarını, kiralık kasalarını ve ölüm öncesi hesap hareketlerini,
• Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdindeki hisse senedi, yatırım fonu ve BES birikimlerini,
• Trafik tescil (EGM) kayıtlarındaki araçlarını ve vergi/SGK borçlarını tespit ederek resmi tereke defterine kaydeder.

2. Terekenin Mühürlenmesi ve Koruma Önlemleri (TMK m. 590)

Mirasbırakanın konutunda veya işyerinde bulunan nakit para, ziynet eşyası, antika veya kıymetli evrakın diğer mirasçılarca kaçırılması tehlikesi varsa, ölümden itibaren 1 ay içinde tereke eşyalarının yazımı ve mühürlenmesi talep edilebilir.

3. Miras Ortaklığına Temsilci Atanması (TMK m. 640/3)

Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar birlikte hareket etmek zorundadır. Mirasçılar kendi aralarında anlaşamıyor ve bu nedenle kira tahsilatı yapılamıyor, şirket yönetilemiyor veya mallar değer kaybediyorsa, mirasçılardan birinin istemi üzerine Sulh Hukuk Mahkemesi miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir Tereke Temsilcisi atar.

Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme

“Terekenin tespiti (TMK m. 589) çekişmesiz yargı işi niteliğinde bir koruma önlemi olup herhangi bir hak düşürücü süreye tabi değildir; miras paylaşımı tamamlanıncaya kadar her mirasçı tarafından tek başına talep edilebilir.” 4721 Sayılı TMK m. 589 ve Yargıtay 14. / 7. HD İçtihatları

Uygulama ve Usul Kontrol Listesi

Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Mirasbırakanın vefatından önceki son 5–10 yıllık banka hesap özetlerini tereke tespit dosyası üzerinden celp ettirerek gizli para transferlerini belirleyin.
2. Kira getiren taşınmazlar varsa kira bedellerinin tek mirasçı tarafından toplanmasını önlemek için Tereke Temsilcisi atanmasını veya kiraların mahkeme veznesine depo edilmesini isteyin.
3. Tereke tespiti tamamlandıktan sonra elde edilen verilerle Muris Muvazaası, Tenkis veya Ortaklığın Giderilmesi davasını açın.