Reddi Miras (Mirasın Gerçek Reddi - 3 Ay) ve Borca Batık Terekenin Hükmen Reddi Davası

Giriş ve Hukuki Çerçeve (4721 s. TMK m. 605–618)

Türk miras hukukunda külli halefiyet ilkesi (TMK m. 599) gereği mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle birlikte sadece malvarlığını değil, vergi, banka kredisi, kefalet ve icra borçları dahil tüm borçlarını da kendi şahsi malvarlıklarıyla sorumlu olacak şekilde kazanırlar. Mirasbırakanın borçlarından kurtulmanın yolu Mirasın Gerçek Reddi (3 Ay) veya Mirasın Hükmen Reddi (Süresiz) kurumlarıdır.

1. Mirasın Gerçek Reddi ve 3 Aylık Hak Düşürücü Süre (TMK m. 605/1, 606)

Yasal ve atanmış mirasçılar, mirasbırakanın ölümünü (veya sonradan mirasçı olduklarını) öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine sözlü veya yazılı beyanda bulunarak mirası kayıtsız ve şartsız reddedebilirler. Mirası reddeden kişinin payı, kendisi mirasbırakandan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna (çocuklarına) geçer; bu nedenle çocukların da borçtan sorumlu olmaması için onlar adına da (ergin değillerse velayet/kayyım yoluyla) reddi miras yapılmalıdır.

2. 3 Aylık Süre Kaçırılmışsa: Mirasın Hükmen Reddi Davası (TMK m. 605/2)

3 aylık gerçek ret süresi kaçırılmış olsa dahi endişe edilmemelidir. TMK m. 605/2 uyarınca, 'Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.' Mirasbırakanın ölüm tarihindeki borçları (pasifi) malvarlığından (aktifinden) fazla ise (tereke borca batıksa), mirasçılar herhangi bir süreye bağlı olmaksızın alacaklılara karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde Mirasın Hükmen Reddi (Terekenin Borca Batık Olduğunun Tespiti) Davası açabilir veya icra takibinde bunu itiraz olarak ileri sürebilirler.

3. Reddi Miras Yapan Eş ve Çocuklar Dul/Yetim Aylığı Alabilir mi?

Evet. SGK tarafından bağlanan ölüm aylığı (dul ve yetim maaşı) ile destekten yoksun kalma tazminatı terekeye (mirasa) dahil olmayan sosyal güvenlik haklarıdır. Mirası reddeden eş ve çocuklar, müteveffanın borçlarından tamamen kurtulurken SGK dul ve yetim aylığını almaya kesintisiz devam ederler.

Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme

“Mirasın hükmen reddi (TMK m. 605/2) davası herhangi bir hak düşürücü süreye tabi değildir; ancak mirasçıların ölüm sonrasında tereke mallarını sahiplenmesi (örneğin mirasa dahil aracı satması veya parayı çekip harcaması) TMK m. 610/2 uyarınca mirası örtülü kabul sayılır ve ret hakkını düşürür.” 4721 Sayılı TMK m. 605/2, m. 610 ve Yargıtay 14. / 7. HD İçtihatları

Uygulama ve Usul Kontrol Listesi

Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Ölümden itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak hem kendiniz hem de çocuklarınız için reddi miras kararı alın.
2. 3 aylık süreyi kaçırdıysanız terekeye ait hiçbir malı veya banka parasını çekmeyin (olağan yönetim dışındaki işlemler ret hakkını düşürür) ve Asliye Hukuk Mahkemesinde Hükmen Ret davası açın.
3. Alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla mirası reddeden borçlu mirasçının alacaklılarının TMK m. 617 uyarınca 6 ay içinde reddin iptali davası açabileceğini unutmayın.