Giriş ve Hukuki Çerçeve (6098 s. TBK m. 611–619)
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi (6098 s. TBK m. 611–619); bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini (ev, arsa, tarla) ona devretme borcunu üstlendiği ivazlı (karşılıklı borç doğuran) bir sözleşmedir. Bağış değil, karşılıklı bir sözleşme olduğundan doğru kurgulandığında diğer mirasçıların açacağı iptal ve tenkis davalarına karşı güçlü bir hukuki güvence sağlar.
1. Resmi Şekil Şartı: İki Tanık Eşliğinde Düzenleme (TBK m. 612)
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, miras sözleşmesi şeklinde (Noterde, Sulh Hakimliğinde veya taşınmaz devri içeriyorsa Tapu Müdürlüğünde iki tanık huzurunda resmi şekilde) yapılmadıkça geçerli olmaz.
2. Diğer Mirasçıların 'Muris Muvazaası' İddiasına Karşı Yargıtay Kriterleri
Mirasbırakan bakım sözleşmesini kendi çocuklarından biriyle veya eşiyle yaptığında, diğer mirasçılar sıklıkla 'gerçek amaç bağıştı, mal kaçırıldı' diyerek dava açarlar. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi bakım sözleşmesinin geçerli sayılması için şu unsurlara bakar:
- Bakım alacaklısının gerçekten özel bakım, ilgi veya hastalığında gözetime ihtiyacının bulunması (sadece maddi değil, manevi ve fiziki bakım ihtiyacı),
- Bakım borçlusunun fiilen bakım borcunu yerine getirmiş olması,
- Mirasbırakanın tüm malvarlığını değil, malvarlığının makul bir bölümünü bakım karşılığı devretmiş olması.
3. Bakım Borcunun İhlali Halinde Sözleşmenin Feshi (TBK m. 617)
Bakım borçlusu sözleşmeden doğan bakım ve gözetme yükümlülüğünü yerine getirmezse, bakım alacaklısı sağlığında sözleşmeyi önel vermeksizin feshedebilir ve devrettiği taşınmazın tapusunu geri alabilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ivazlı (karşılıklı edimli) bir sözleşme olup bağış niteliğinde değildir; mirasbırakanın malvarlığının makul bir kısmını kendisine fiilen bakan mirasçısına bu sözleşmeyle devretmesi muris muvazaası sayılmaz ve tenkise tabi olmaz.” 6098 Sayılı TBK m. 611 ve Yargıtay 1. HD Yerleşik İçtihatları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Tapuda 'satış' göstermek yerine gerçek iradeye uygun olarak 'Ölünceye Kadar Bakma Akdi' ile devir yapın.
- Sözleşme günü tam teşekküllü devlet hastanesinden akıl sağlığı (fiil ehliyeti) raporu alın.
- Taşınmaz devredilirken bakım alacaklısı lehine tapuya 'Kanuni İpotek (TBK m. 613)' veya 'İntifa Hakkı' şerhi konulmasını değerlendirin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.