Giriş ve Hukuki Çerçeve (6183 s.K. m. 35 & Mükerrer m. 35 • 5510 s.K. m. 88 • TTK m. 365, 573)
Sermaye şirketlerinde (Anonim ve Limited Şirketlerde) ortaklar ticari piyasa borçlarından dolayı kural olarak yalnızca şirkete koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sorumludur. Ancak söz konusu borç Vergi veya SGK (Amme Alacağı) olduğunda 6183 sayılı Kanun m. 35 ve Mükerrer m. 35 ile 5510 sayılı Kanun m. 88 devreye girer ve şirket müdürleri, yönetim kurulu üyeleri ve limited şirket ortaklarının şahsi malvarlıklarına (evine, aracına, şahsi banka hesabına) haciz uygulanabilir.
1. Limited Şirket vs. Anonim Şirket Ortaklarının Farkı (6183 s.K. m. 35)
Limited Şirket Ortakları: Şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen vergi ve amme alacaklarından, müdür olmasalar dahi sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya kendi şahsi malvarlıklarıyla sorumludurlar. Örneğin %50 hisseli ortak, şirketin ödenmeyen vergi borcunun %50’sinden şahsen sorumludur.
- Anonim Şirket Ortakları (Yönetimde Değilse): Anonim şirketin yönetim kurulunda yer almayan (temsil yetkisi bulunmayan) sade pay sahipleri, taahhüt ettikleri sermayeyi ödemişlerse şirketin vergi ve SGK borçlarından şahsen sorumlu tutulamazlar.
2. Kanuni Temsilcilerin (Şirket Müdürü ve A.Ş. Yönetim Kurulu Üyelerinin) %100 Sorumluluğu
Hem Limited Şirket müdürleri hem de Anonim Şirketi temsil ve ilzama yetkili Yönetim Kurulu üyeleri; şirketten tahsil edilemeyen vergi borçlarının (6183 s.K. Mük. m. 35, VUK m. 10) ve SGK prim borçlarının (5510 s.K. m. 88 - SGK borçlarında tahsil imkânsızlığı dahi beklenmeksizin müştereken ve müteselsilen) tamamından (%100’ünden) şahsi malvarlıklarıyla sorumludurlar.
3. Ödeme Emrine Karşı 15 Günlük Vergi / İdare Mahkemesi Dava Süresi
Şirket ortağına veya eski müdürüne tebliğ edilen Ödeme Emrine karşı (örneğin hissenin borç doğmadan önce devredildiği ve ticaret sicilinde ilan edildiği veya önce şirket malvarlığına başvurulmadığı gerekçesiyle) tebliğden itibaren 6183 sayılı Kanun m. 58 uyarınca 15 gün içinde Vergi Mahkemesinde (SGK ödeme emirlerinde 5510 s.K. m. 88 ve 101 uyarınca İş Mahkemesinde) dava açılmalıdır. Ayrıca ödeme emrine karşı açılan davada davacının haksız çıkması halinde %10 zam uygulanmasını öngören 6183 s.K. m. 58/5 hükmü, Anayasa Mahkemesi’nin 02.06.2022 tarihli ve E. 2021/119, K. 2022/72 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Anonim şirketlerde temsil ve ilzama yetkili olmayan yönetim kurulu üyeleri ile sermaye borcunu ifa etmiş olan sade ortaklar (Anayasa Mahkemesi'nin 19.03.2015 T., E. 2014/144, K. 2015/29 sayılı iptal kararı uyarınca) şirketin vergi ve SGK borçlarından şahsi malvarlıklarıyla sorumlu tutulamazlar.” 6183 Sayılı Kanun m. 35, Mükerrer m. 35 ve AYM İptal Kararı
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Limited şirketteki hissenizi veya müdürlük görevinizi devrettiğinizde yalnız noterde sözleşme yapmakla yetinmeyin; devrin Ticaret Sicili Gazetesinde tescil ve ilan edildiğinden emin olun.
- Şahsınıza gelen vergi/SGK ödeme emrine karşı 15 günlük kesin dava açma süresini kaçırmayın.
- Önce asıl borçlu şirketin malvarlığı hakkında tüm takip yollarının tüketilip aciz halinin tespit edilip edilmediğini denetleyin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.