Giriş ve Hukuki Çerçeve (5237 s. TCK m. 125, m. 73/2 & m. 75/6 (7531 & 7571 s.K.) • CMK m. 253/3)
Sosyal medya platformları (Instagram, X/Twitter, Facebook, TikTok, YouTube) ve mesajlaşma uygulamaları (WhatsApp, Telegram) üzerinden bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövmek suretiyle saldırılması Sesli, Yazılı veya Görüntülü Bir İletiyle Hakaret Suçunu (TCK m. 125/2 ve aleniyet varsa m. 125/4) oluşturur.
1. Hakaret Suçunda 'Önödeme' Usulü (TCK m. 75/6-a-2 — 7531 ve 7571 s.K.)
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı sonrasında yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun m. 15 ve 7571 sayılı Kanun m. 16 değişiklikleri uyarınca; kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret (TCK m. 125/3-a) hariç olmak üzere, TCK m. 125 kapsamındaki hakaret suçları (sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle sosyal medya ve mesaj yoluyla işlenen hakaretler dahil) Uzlaştırma kapsamından çıkarılarak (CMK m. 253/3) 'Önödeme' (TCK m. 75/6-a-2) kapsamına alınmıştır. Buna göre Cumhuriyet savcılığı şüpheliye hesaplanan önödeme tutarını soruşturma giderleriyle birlikte tebliğden itibaren 10 gün içinde (veya şüphelinin 10 gün içinde talep etmesi halinde birer ay ara ile 3 eşit taksitte) ödemesi için ihtarda bulunur; ödeme süresinde tamamlanırsa kamu davası açılmaz (KYOK verilir). Ancak beş yıl içinde aynı suçun tekrar işlenmesi halinde önödeme hükümleri uygulanmaz.
2. Şikayet Süresi (6 Ay) ve 2 Yıllık Tazminat Sınırı
Mağdurun, hakaret içeren paylaşımı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde ve 7531 sayılı Kanun m. 14 ile TCK m. 73/2’ye eklenen cümle uyarınca her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yıl içinde Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunması zorunludur. Şüpheli savcılık aşamasında önödeme yükümlülüğünü yerine getirerek ceza kovuşturmasından kurtulsa dahi, TCK m. 75/5 uyarınca mağdurun Asliye Hukuk Mahkemesinde Manevi Tazminat Davası (TBK m. 58) açma hakkı saklıdır.
3. Ağır Eleştiri ve Beddua vs. Hakaret Ayrımı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi yerleşik içtihatlarına göre; 'Allah belanı versin', 'inşallah batarsın' gibi ifadeler beddua; 'terbiyesiz, saygısız, beceriksiz' gibi kaba hitaplar ise nezaket dışı ağır söz / eleştiri sayılarak TCK m. 125 hakaret suçunu oluşturmaz. Buna karşılık kişiye hayvan isimleri yakıştırma, hırsız/dolandırıcı/ahlaksız ithamında bulunma veya küfür etme doğrudan hakaret suçudur.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Şüphelinin TCK m. 75 uyarınca savcılık aşamasında önödeme tutarını Hazineye yatırarak kovuşturmaya yer olmadığı kararı alması, mağdurun kişilik haklarına saldırı nedeniyle hukuk mahkemesinde manevi tazminat talep etmesine engel değildir.” 5237 Sayılı TCK m. 75/5 ve m. 125
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Sosyal medya paylaşımı silinmeden önce URL bağlantısı, kullanıcı adı (@handle), tarih ve saat görünecek şekilde ekran görüntüsü alın (mümkünse TNB e-Tespit yaptırın).
- Şikayet dilekçesini paylaşımı öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılığına sunun.
- Önödeme veya mahkûmiyet sonrasında Asliye Hukuk Mahkemesinde manevi tazminat davası açarak maddi yaptırım sağlayın.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.