Giriş ve Hukuki Çerçeve (2004 s. İİK m. 257–265)
Normal icra takibinde borçluya önce ödeme emri gönderildiği için kötüniyetli borçlular 7 veya 10 günlük süre içinde bankadaki paralarını çekip araç ve taşınmazlarını kaçırabilmektedir. Alacaklının borçluya önceden haber vermeksizin mahkemeden aldığı kararla borçlunun banka hesaplarına, araçlarına ve tapularına derhal sürpriz haciz/bloke koymasını sağlayan kuruma İhtiyati Haciz (İİK m. 257–265) denir.
1. Vadesi Gelmiş ve Vadesi Gelmemiş Alacaklarda İhtiyati Haciz Şartları (İİK m. 257)
Vadesi Gelmiş Alacaklarda (m. 257/1): Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı (karşılıksız çek, vadesi geçmiş bono/senet, ödenmemiş fatura, kredi sözleşmesi vb.), alacağın varlığını yaklaşık ispatla ortaya koyarak mahkemeden ihtiyati haciz isteyebilir.
- Vadesi Gelmemiş Alacaklarda (m. 257/2): Borçlunun belirli yerleşim yeri yoksa veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya ya da kendisi kaçmaya hazırlanıyorsa, senedin/çekin vadesi gelmemiş olsa bile derhal ihtiyati haciz kararı alınabilir.
2. Teminat Oranı (%10–15) ve 10 Günlük İnfaz + 7 Günlük Takip Süresi
Alacak ilama bağlı değilse mahkeme alacağın %10 ila %15’i oranında nakit veya banka teminat mektubu karşılığında ihtiyati haciz kararı verir. Alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden kararın infazını istemek (İİK m. 261) ve haczin uygulanmasından itibaren 7 gün içinde esas icra takibini başlatmak (veya dava açmak - İİK m. 264) zorundadır; aksi halde ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar.
3. İhtiyati Haciz Kararına 7 Günlük İtiraz Hakkı (İİK m. 265)
Borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemeye mecburdur; aksi halde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.” 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 261/1
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Karşılıksız çek veya protestolu senet elinize geçtiğinde doğrudan Örnek 10 takibi açmak yerine önce Asliye Ticaret Mahkemesinden İhtiyati Haciz kararı alarak hesapları bloke edin.
- Karar çıktığı tarihten itibaren 10 günlük infaz ve 7 günlük esas takip tamamlama sürelerini kesinlikle kaçırmayın.
- Haksız ihtiyati hacze maruz kalan borçluysanız 7 gün içinde İİK m. 265 itirazını yapın veya İİK m. 266 uyarınca teminat yatırarak haczi kaldırın.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.