Giriş ve Hukuki Çerçeve (5718 s. MÖHUK m. 50–58 • 5490 s. NHK m. 27/A)
Yabancı ülke mahkemelerinden veya idari makamlarından (Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya, İngiltere, ABD vb.) alınan boşanma kararları Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz; karar Türkiye’de tanıtılmadıkça kişiler Türk nüfus kayıtlarında halen 'evli' görünmeye devam eder. Bu durumun düzeltilmesi için iki yol bulunmaktadır: Nüfus Müdürlüğüne Doğrudan Başvuru (NHK m. 27/A) veya Aile Mahkemesinde Tanıma ve Tenfiz Davası (MÖHUK m. 50–58).
1. Dava Açmadan Nüfus Müdürlüğünde Doğrudan Tescil (5490 s.K. m. 27/A)
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca; yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen ve kesinleşmiş olan boşanma kararları, tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte (veya bir tarafın başvurusu üzerine diğer tarafın 90 gün içinde başvurmasıyla) dış temsilciliklere (konsolosluklara) veya il nüfus müdürlüklerine başvurması halinde mahkeme davasına gerek kalmaksızın doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilir.
2. Eşlerden Biri İmza Vermezse: Aile Mahkemesinde Tanıma ve Tenfiz Davası
Boşanan eşlerden biri vefat etmişse, yabancı uyruklu olup başvuruya katılmıyorsa veya kötüniyetle imza vermekten kaçınıyorsa; diğer eş Türkiye’de bir avukata vekalet vererek tek başına Tanıma (veya karar içinde velayet, nafaka, tazminat hükmü varsa Tenfiz) Davası açabilir.
3. Gerekli Belgeler ve Apostil Şerhi
Tanıma veya tenfiz için; yabancı mahkeme boşanma kararının aslı, kararın kesinleştiğini gösteren şerh veya belge, her iki belgede de Apostil (Lahey) şerhi ve belgelerin yeminli tercüman tarafından yapılmış noter/konsolosluk onaylı Türkçe tercümeleri zorunludur.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Yabancı mahkeme boşanma ilamının Türkiye’de tanınması halinde, yabancı ilamın kesinleştiği andan itibaren hüküm ve sonuç doğurur (MÖHUK m. 59); yani taraflar yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren Türkiye’de de boşanmış sayılırlar.” 5718 Sayılı MÖHUK m. 58–59
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Yabancı mahkeme kararının üzerinde 'Kesinleşme Şerhi (Rechtskraftvermerk)' ve 'Apostil' mührünün bulunduğunu kontrol edin.
- Eski eşinizle iletişim kurabiliyorsanız Türkiye’de aynı veya ayrı avukatlara vekalet vererek mahkeme davasına gerek kalmaksızın Nüfus Müdürlüğünde idari tescil işlemini tamamlayın.
- Kararda velayet veya nafaka hükmünün Türkiye'de icra edilmesi gerekiyorsa salt Tanıma değil, 'Tanıma ve Tenfiz Davası' açın.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.