Giriş ve Hukuki Çerçeve (6098 s. TBK m. 49 • 6102 s. TTK m. 1459)
Trafik kazası sonrasında aracın serviste onarımda kaldığı süre boyunca kullanılamamasından doğan zarara Araçtan Mahrumiyet (İkame Araç) Tazminatı denir. Zorunlu Trafik Sigortası bu kalemi karşılamadığından, araç mahrumiyet bedeli doğrudan kusurlu aracın sürücüsünden ve malikinden (işleteninden) Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesinde talep edilir.
1. Araç Kiralama Faturası Sunmak Zorunlu Değildir (Yargıtay İlkesi)
Yargıtay 4. ve 17. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihadına göre; davacının araç mahrumiyet bedeli talep edebilmesi için başka bir araç kiraladığını gösteren fatura ibraz etmesi şart değildir. Makine mühendisi bilirkişi tarafından aracın hasar boyutuna göre 'makul onarım süresi' (ve parça tedarik süresi) tespit edilir ve bu gün sayısı emsal günlük araç kiralama bedeliyle çarpılarak tazminata hükmedilir.
2. Pert (Tam Hasar / Ağır Hasar) İşleminde Düşük Rayiç Değer İtirazı
Kasko veya trafik sigortası şirketleri, onarım bedeli aracın değerine yaklaşan araçları pert (tam hasar) kabul ederek sovtaj (hurda) bedelini düşüp ödeme yaparlar. Ancak sigorta şirketleri sıklıkla aracın piyasa rayicini gerçek değerinin çok altında belirler. Bu durumda Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurularak aracın kaza tarihindeki gerçek piyasa rayici ile sigortanın ödediği tutar arasındaki Pert Fark Tazminatı temerrüt faiziyle tahsil edilir.
3. Ticari Araçlarda (Taksi, Kamyon, Kurye, Servis) Kazanç Kaybı
Hasar gören araç ticari bir araçsa (taksi, kamyon, tır, servis minibüsü), aracın yatması nedeniyle uğranılan Ticari Kazanç Kaybı da karşı aracın sürücü ve işleteninden talep edilebilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Araç mahrumiyet tazminatına hükmedilebilmesi için araç sahibinin bu sürede fiilen ikame araç kiraladığını ve bedelini ödediğini belgelemesi şart değildir; aracın hasar durumuna göre bilirkişice belirlenecek makul onarım süresi boyunca emsal kiralama bedeli üzerinden tazminata karar verilir.” Yargıtay 4. ve 17. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihatları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Aracın servise giriş ve çıkış tarihlerini gösteren İş Emri Formunu ve onarım faturasını servisten alın.
- Araç mahrumiyet bedelini sigorta şirketinden değil, doğrudan karşı aracın sürücüsü ve ruhsat sahibinden (zorunlu arabuluculuk sonrası) talep edin.
- Pert araçlarda sigortanın teklif ettiği düşük mutabakatnameyi 'fazlaya ilişkin dava ve tahkim haklarım saklıdır' ihtirazi kaydı olmaksızın imzalamayın.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.