Giriş ve Hukuki Çerçeve (5237 s. TCK m. 204, 207, 210)
Bir belgenin sahte olarak düzenlenmesi, gerçek bir belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesi veya sahte belgenin bilerek kullanılması; belgenin niteliğine göre Resmi Belgede Sahtecilik (TCK m. 204) veya Özel Belgede Sahtecilik (TCK m. 207) suçunu oluşturur.
1. Çek ve Senetler (Bono) Resmi Belge Sayılır (TCK m. 210/1)
Kira kontratı, adi protokol veya tahliye taahhütnamesi özel belge iken; TCK m. 210/1 uyarınca emre veya hâmile yazılı kambiyo senetleri (çek, bono/senet, poliçe), hisse senedi, tahvil ve vasiyetnameler 'resmi belge hükmünde' kabul edilmiştir. Bu nedenle bir senedin veya çekin üzerindeki imzanın taklit edilmesi ya da rakamın sonuna sıfır eklenerek tahrifat yapılması Resmi Belgede Sahtecilik (TCK m. 204/1 - 2 yıldan 5 yıla kadar hapis) suçunu oluşturur.
2. Özel Belgede Sahtecilikte 'Kullanma' Şartı (TCK m. 207)
Resmi belgede sahtecilik suçu belgenin sahte olarak düzenlenmesiyle tamamlanırken; özel belgede sahtecilik (TCK m. 207 - 1 yıldan 3 yıla kadar hapis) suçunun oluşması için sahte özel belgenin düzenlenmesi yetmez, hukuki sonuç doğuracak şekilde kullanılması (örneğin icra dairesine, mahkemeye veya vergi dairesine sunulması) şarttır.
3. 'Aldatma Kabiliyeti (İğfal Kabiliyeti)' Zorunluluğu
Hem resmi hem özel belgede sahtecilik suçunun oluşabilmesi için, yapılan sahteciliğin ilk bakışta herkes tarafından kolayca anlaşılamayacak nitelikte olması, yani aldatma (iğfal) kabiliyetini haiz olması gerekir. Hakim, belge aslını getirterek duruşmada bizzat inceler ve aldatma kabiliyeti olup olmadığını tutanağa geçirir; kaba ve ilk bakışta belli olan karalamalarda suç oluşmaz.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Belgede sahtecilik suçlarında belge aslının ele geçirilerek mahkemece bizzat incelenmesi ve aldatma (iğfal) kabiliyetinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi zorunludur; yalnızca fotokopi belge üzerinden sahtecilik mahkûmiyeti kurulamaz.” Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 11. CD Yerleşik İçtihatları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Adınıza düzenlenmiş sahte senet veya çekle icra takibi başlatıldığında 5 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesinde İmzaya İtiraz davası açın ve aynı gün Savcılığa TCK m. 204 suç duyurusunda bulunun.
- İmza ve yazı incelemesi için samimi mukayese imzalarınızın bulunduğu resmi kurum (noter, banka, tapu, nüfus) belgelerinin celbini isteyin.
- Özel belgenin (TCK m. 212) başka bir suçun (örneğin dolandırıcılığın) işlenmesi sırasında kullanılması halinde gerçek içtima gereği her iki suçtan ayrı ayrı ceza verileceğini dikkate alın.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.