Giriş ve Hukuki Çerçeve (4721 s. TMK m. 120–123)
Evlenme vaadiyle kurulan nişanlılık ilişkisinin evlenmeyle sonuçlanmadan sona ermesi (nişanın bozulması) halinde; tarafların birbirlerine verdikleri altın ve hediyelerin iadesi ile yapılan düğün hazırlığı harcamalarının ve uğranılan manevi zararın tazmini 4721 sayılı TMK’nın 120 ila 123. maddelerinde düzenlenmiştir.
1. Hediyelerin ve Nişan Takılarının İadesi: Kusur Aranmaz (TMK m. 122)
Nişanın bozulmasında kimin kusurlu olduğuna bakılmaksızın, nişanlıların ve ailelerinin birbirlerine verdikleri alışılmışın dışındaki (mutat dışı) hediyeler geri istenebilir. Yargıtay içtihatlarına göre; giymekle ve kullanmakla eskiyen kıyafet, ayakkabı, parfüm ve nişan bohçası tekstil ürünleri alışılmış (mutat) hediye sayılır ve iade edilmez. Buna karşılık tüm altın ve ziynet eşyaları (bilezik, kolye, tam/çeyrek altın, tektaş pırlanta yüzük; yalnız basit nişan alyansı hariç), taşınmaz ve araçlar alışılmışın dışında hediye sayılır ve aynen (yoksa bedeliyle) iade edilir.
2. Maddi ve Manevi Tazminat Şartları (TMK m. 120–121)
Maddi Tazminat (m. 120): Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozarsa veya kendi kusuruyla bozulmasına sebep olursa; diğer tarafa ve ailesine evlenme amacıyla dürüstlük kuralı çerçevesinde yaptıkları nişan/düğün salonu kaparo giderlerini, davetiye, fotoğrafçı ve çeyiz harcamalarını ödemekle yükümlüdür.
- Manevi Tazminat (m. 121): Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan (örneğin düğüne günler kala terk edilen, aldatılan veya ağır hakarete uğrayan) kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir.
3. 1 Yıllık Zamanaşımı Süresi (TMK m. 123)
Nişanlılığın sona ermesinden doğan hediyelerin iadesi ile maddi ve manevi tazminat dava hakları, nişanın bozulmasının üzerinden 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Nişanın bozulması nedeniyle hediyelerin geri verilmesi (TMK m. 122) davasında kusur şartı aranmaz; nişanı haksız yere bozan taraf dahi taktığı alışılmışın dışındaki altın ve ziynet eşyalarının iadesini talep edebilir.” 4721 Sayılı TMK m. 122 ve Yargıtay 3. / 2. HD Yerleşik İçtihadı
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Nişanın bozulduğu tarihten itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresini kaçırmadan Aile Mahkemesinde dava açın.
- Nişan töreni video ve fotoğraflarıyla takılan altınların cins, gram ve adetlerini tespit ettirin.
- Maddi tazminat için düğün salonu, organizasyon ve mobilya/beyaz eşya faturalarını dosyaya ekleyin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.