Giriş ve Hukuki Çerçeve (5275 s. CGTİHK m. 105/A & m. 107)
Kesinleşen hapis cezasının ne kadarının ceza infaz kurumunda (kapalı ve açık cezaevinde), ne kadarının denetimli serbestlikte ve ne kadarının dışarıda koşullu salıverilme (şartla tahliye) altında geçirileceğinin hesaplanmasına Ceza İnfaz Hesaplaması (Müddetname Hesabı) denir. İnfaz hesabı 5275 sayılı CGTİHK m. 105/A ve m. 107 ile Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.
1. Koşullu Salıverilme (Şartla Tahliye) Oranları: 1/2, 2/3 ve 3/4 (CGTİHK m. 107)
Genel Kural (1/2 Oranı - Yarı Yarıya İndirim): 7242 sayılı Kanun değişikliği uyarınca, istisna suçlar dışındaki adi suçlarda koşullu salıverilme oranı 1/2 (yarısı) olarak uygulanır (örneğin 6 yıl hapis cezasının koşullu salıverilme süresi 3 yıldır).
- İstisna Suçlarda 2/3 ve 3/4 Oranı: Kasten öldürme (TCK 81-82), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK 87/2-d), işkence, cinsel suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu ticareti (TCK 188), devlet sırlarına ve milli savunmaya karşı suçlar ile örgüt suçlarında 2/3 veya 3/4 oranı (mükerrirlerde 2/3 veya 3/4) uygulanır.
2. Denetimli Serbestlik Süresi (1 Yıl) ve Cezaevinde En Az 1/10 Kalma Şartı (m. 105/A)
Açık ceza infaz kurumunda (veya çocuk eğitimevinde) bulunan ve koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalan iyi halli hükümlülerin cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmı Denetimli Serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle dışarıda infaz edilir. Ancak denetimli serbestlikten yararlanabilmek için hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az 1/10’unu (onda birini) ve her halde en az 5 günü ceza infaz kurumunda geçirmesi zorunludur.
3. Doğrudan Açık Cezaevine Teslim Olma Sınırları
Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar (istisna suçlar hariç), çağrı kağıdının tebliğinden itibaren 10 gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına başvurduklarında kapalı cezaevine hiç girmeden doğrudan açık cezaevine teslim olurlar.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Hükümlülerin denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezalarının infazına karar verilebilmesi için, açık ceza infaz kurumunda bulunmaları veya açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarını kazanmış olmaları ve İdare ve Gözlem Kurulu tarafından 'iyi halli' olduklarına karar verilmesi şarttır.” 5275 Sayılı CGTİHK m. 89 ve m. 105/A
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Çağrı kağıdı (davetname) tebliğ edildiğinde 10 günlük teslim olma süresini kaçırmayın (kaçırılırsa doğrudan yakalama emri çıkar ve kapalı cezaevine alınır).
- Savcılık İnfaz Bürosunca düzenlenen 'Müddetname'de gözaltı/tutukluluk mahsubu veya oran hatası varsa İnfaz Hakimliğine şikayet başvurusunda bulunun.
- Birden fazla kesinleşmiş ceza varsa lehe infaz hesabı için 'İçtima (Toplama)' kararı talebini değerlendirin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.