Giriş ve Hukuki Çerçeve (4721 s. TMK m. 220 & m. 226)
Düğünde takılan altın, bilezik, kolye, çeyrek/tam altın ve nakit paraların (ziynet eşyalarının) boşanmada kime ait olacağı konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihat değişikliğine giderek 'tüm takılar kime takılırsa takılsın kadına aittir' şeklindeki eski mutlak kuralı revize etmiş ve üçlü ayrım sistemini yerleştirmiştir.
1. Yargıtay’ın Güncel Üçlü Ziynet Paylaşım Kriteri
Taraflar arasında ziynetlerin paylaşımına dair bir anlaşma veya yerel örf-adet kanıtlanmadıkça paylaşım şu şekilde yapılır:
- Doğrudan Kadına Takılanlar: Düğünde gelinin üzerine (kurdele veya yakasına) takılan tüm altın, döviz ve paralar ile bilezik, küpe, kolye gibi kadına özgü takılar (erkeğe takılmış olsa bile kadına özgü olanlar) kadının kişisel malıdır.
- Doğrudan Erkeğe Takılan ve Kadına Özgü Olmayanlar: Damadın üzerine takılan çeyrek/tam altınlar, nakit paralar, dövizler ve erkek kol saati gibi kadına özgü olmayan takılar erkeğe aittir.
- Ortak Sandığa / Keseye / Torbaya Atılanlar: Geline veya damada bizzat takılmayıp ortaya konulan takı sandığına, keseye veya zarf kutusuna atılan altın ve paralar eşlerin ortak (paylı) malı kabul edilir ve yarı yarıya (1/2) paylaşılır.
2. İspat Yükü ve 'Olağan Akış' Karinesi
Hayatın olağan akışına göre ziynet eşyalarının kadın üzerinde bulunduğu veya evden ayrılırken kadın tarafından götürüldüğü karine olarak kabul edilir. Ancak kadın; evden fiziksel şiddet görerek/kovularak çıktığını veya altınların evlilik içinde konut/araç alımı, düğün borçları yahut iş kurma amacıyla koca tarafından bozdurulduğunu ispatlarsa (ve koca bunların bağış olarak verildiğini kanıtlayamazsa), koca altınları aynen veya dava tarihindeki bedeliyle iade etmekle yükümlüdür.
3. Aynen İade, Olmadığı Takdirde Bedel (Terditli Talep)
Ziynet alacağı davalarında altınların ayar, gram ve adetleri düğün videosu ve fotoğrafları üzerinde kuyumcu bilirkişi incelemesiyle tespit edilir; hükümde 'öncelikle aynen iadesine, aynen iadesi mümkün olmadığı takdirde fiili ödeme günündeki (veya dava tarihindeki) bedelinin tahsiline' karar verilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Düğün sırasında geline takılan her türlü ziynet ve para ile kime takılırsa takılsın kadına özgü ziynet eşyaları kadına; damada takılan ve kadına özgü olmayan altın ve paralar erkeğe aittir; ortak keseye/sandığa atılanlar ise eşler arasında eşit paylaşılır.” Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Güncel İlke Kararı (2024–2026 Uygulaması)
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Düğün kamera kaydını (ham videoları) ve yüksek çözünürlüklü düğün fotoğraflarını kuyumcu bilirkişi incelemesi için dosyaya sunun.
- Altınlar evlilik içinde bozdurulup ev/araba alınmışsa kuyumcu bozdurma fişlerini ve aynı günkü banka/tapu hareketlerini celp ettirin.
- Dava dilekçesinde ziynetlerin gram, ayar ve cinslerini tek tek listeleyerek 'aynen iade, mümkün değilse bedel' şeklinde terditli talep kurun.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.