Giriş ve Hukuki Çerçeve (4721 s. TMK m. 286–303 • HMK m. 292)
Evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun babası kanunen kocadır (Babalık Karinesi - TMK m. 285). Bu karinenin çürütülmesi için Soybağının Reddi Davası (TMK m. 286); evlilik dışı doğan çocukla biyolojik baba arasında soybağı kurulması için ise Tanıma veya Babalık Davası (TMK m. 301) açılır.
1. Soybağının Reddi Davası ve 1 Yıllık Süre (TMK m. 286–289)
Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa (çocuğa atanacak kayyıma) karşı açılır. Koca; doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 yıl içinde davayı açmak zorundadır. Çocuk ise ergin olduğu tarihten başlayarak en geç 1 yıl içinde dava açabilir.
2. Babalık Davası ve Mali Haklar (TMK m. 301–304)
Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Ana, babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak babanın doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve çocuk için iştirak nafakasını talep edebilir.
3. Zorunlu DNA Testi ve Kolluk Zoruyla Kan Örneği Alınması (HMK m. 292)
6100 sayılı HMK m. 292 uyarınca, soybağı tespiti için bilimsel verilere uygun ve sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla herkes kendi bedeninden kan veya doku örneği (DNA testi) alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın DNA testine gitmeyen tarafın kolluk kuvveti zoruyla Adli Tıp Kurumuna götürülerek incelemenin yapılmasına karar verilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları sonrasında; hem biyolojik baba (gerçek baba olduğunu iddia eden kişi) hem de anne ve çocuk açısından soybağının düzeltilmesi ve babalık davalarındaki katı süre engelleri esnetilmiş, çocuğun gerçeğe uygun soybağına sahip olma hakkı güvenceye alınmıştır.” 4721 Sayılı TMK m. 286, m. 303 ve Anayasa Mahkemesi Kararları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Evlilikten veya boşanmadan sonraki 300 gün içinde doğan çocuğun biyolojik babası başka biri ise, gerçek babayla soybağı kurulabilmesi için önce 'Soybağının Reddi' davası açılması gerektiğini unutmayın.
- Küçük çocuğun menfaati anne veya baba ile çatıştığından Sulh Hukuk Mahkemesinden çocuğa temsil kayyımı atanmasını talep edin.
- Babalık davasında dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere çocuk için tedbir/iştirak nafakası talep edin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.