Giriş ve Hukuki Çerçeve (6458 s. YUKK m. 53, 54, 57 • İYUK m. 7)
Türkiye’de bulunan yabancı uyruklu kişiler hakkında İl Göç İdaresi Müdürlüklerince vize/ikamet ihlali, çalışma izni olmaksızın çalışma, kamu düzeni veya adli soruşturma gerekçeleriyle Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı (6458 s. YUKK m. 53–54) alınması ve kişinin Geri Gönderme Merkezinde (GGM) İdari Gözetim (m. 57) altına alınması halinde, 7 günlük çok kısa ve kritik bir dava açma süresi işler.
1. 7 Günlük Kesin Dava Açma Süresi ve 'Otomatik Durdurma' Etkisi (YUKK m. 53/3)
YUKK m. 53/3 uyarınca; yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesine başvurabilir. Çok önemli bir güvence olarak; 7 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılması ve davayı açan kişinin sınır dışı kararını veren makama (İl Göç İdaresine) başvurusunu bildirmesi halinde, dava sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı (deport) edilemez.
2. Geri Gönderme Merkezinden Çıkış: İdari Gözetim Kararına Sulh Ceza Hakimliği İtirazı (m. 57)
İdare Mahkemesinde açılan sınır dışı iptal davası deportu durdurur ancak kişiyi Geri Gönderme Merkezinden (GGM) kendiliğinden çıkarmaz. Kişinin GGM’den serbest bırakılması (alternatif yükümlülüklere/imzaya çevrilmesi) için eşzamanlı olarak Sulh Ceza Hakimliğine 'İdari Gözetim Kararına İtiraz' başvurusu yapılır.
3. Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar (m. 55) ve Tahdit Kodlarının (Ç-113, G-87, V-84) İptali
Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunları nedeniyle seyahat etmesi riskli olanlar ve Türkiye’de aile bütünlüğü (Türk vatandaşı eşi veya çocukları) bulunanlar hakkında sınır dışı kararları iptal edilir. Ayrıca yurda giriş yasağı koyan Tahdit Kodlarına (Ç-113, Ç-114, G-87, N-99 vb.) karşı tebliğ/öğrenmeden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde İptal Davası (veya Meşruhatlı Özel Vize başvurusu) yapılabilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“6458 sayılı YUKK m. 53/3 uyarınca, sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesinde dava açılması halinde (açık istisnalar hariç) yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmesi işlemi kendiliğinden durur.” 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 53/3
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Yakınınız Geri Gönderme Merkezine (GGM) alındığında tebliğden itibaren 7 günlük süreyi kaçırmadan avukat aracılığıyla İdare Mahkemesinde 'Sınır Dışı İptal Davası' açın.
- Davayı açtığınız gün 'Dava Açıldığına Dair Derkenar / Tensip Yazısını' İl Göç İdaresi Müdürlüğüne tebliğ ettirerek uçuşu/deportu resmi olarak durdurun.
- Serbest bırakılma için aynı gün Sulh Ceza Hakimliğine sabit adres, kira kontratı ve aile bağları belgeleriyle 'İdari Gözetime İtiraz' dilekçesi sunun.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.