Giriş ve Hukuki Çerçeve (6356 s. STİSK m. 25)
Anayasa m. 51 ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesi, işçilerin sendikaya üye olma, sendikal faaliyetlere katılma veya sendika üyeliğinden çekilme özgürlüğünü güvence altına almıştır. İşçinin sendikal nedenlerle işten çıkarılması veya ayrımcılığa maruz bırakılması halinde işveren işçinin 1 yıllık ücretinden (12 maaştan) az olmamak üzere Sendikal Tazminat ödemeye mahkûm edilir.
1. İş Güvencesi Şartı (30 İşçi / 6 Ay Kıdem) Aranmaksızın Dava Hakkı
Normal işe iade davalarında 30 işçi ve 6 ay kıdem şartı aranırken; sendikal nedenle fesih halinde (6356 s.K. m. 25/4 ve Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca) 30 işçi veya 6 ay kıdem şartı aranmaksızın her işçi sendikal tazminat talep edebilir.
2. Sendikal Nedenin İspatı ve İspat Yükünün Yer Değiştirmesi (m. 25/6)
Feshin sendikal nedene dayandığını iddia eden işçi; işyerinde sendikaya üye olan işçilerin peş peşe işten çıkarıldığını, işverenin e-Devlet şifresi isteyerek sendika istifasına zorladığını veya toplu iş sözleşmesi yetki tespit sürecinde fesihlerin yoğunlaştığını gösterdiğinde, feshin sendikal nedene dayanmadığını (başka haklı/geçerli bir sebebe dayandığını) ispat yükü işverene geçer.
3. İşe Başvurmasa Bile Ödenen 1 Yıllık Sendikal Tazminat (m. 25/5)
Normal işe iade davasında işçi karar kesinleşince 10 iş günü içinde işe başvurmazsa tazminat alamazken; sendikal nedenle fesihte işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartı aranmaksızın 1 yıllık çıplak brüt ücret tutarındaki sendikal tazminata doğrudan hükmedilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Sendikal nedenle iş sözleşmesinin feshi halinde, işçinin işe iade davası açması veya işe başlatılmak için işverene başvurması şartına bağlı olmaksızın en az bir yıllık ücreti tutarında sendikal tazminata hükmedilir.” 6356 Sayılı Kanun m. 25/5 ve Anayasa Mahkemesi İptal Kararı
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- İşyerinde aynı dönemde sendikaya üye olup işten çıkarılan işçi sayısını (SGK ve sendika kayıtlarını) mahkemeden talep edin.
- Hem 4 aylık boşta geçen süre ücreti hem de en az 12 aylık sendikal tazminat için fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurun.
- Sendikal hakların engellenmesi aynı zamanda TCK m. 118 kapsamında suç teşkil ettiğinden Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.