Giriş ve Hukuki Çerçeve (SHY-PASS Yönetmeliği • Montreal Sözleşmesi • 6502 s. TKHK m. 51)
Havayolu taşımacılığında uçuşların iptal edilmesi, fazladan bilet satışı (overbooking) nedeniyle yolcunun uçağa alınmaması veya uçuşun 3 saati aşan uzun rötar (gecikme) yapması halinde yolcular, SHY-PASS (Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik) ve AB EC 261/2004 kuralları uyarınca bilet ücretinden bağımsız olarak 100 Euro ila 600 Euro arasında maktu nakit tazminat alma hakkına sahiptir.
1. SHY-PASS Maktu Tazminat Tutarları: 100 €, 250 €, 400 € ve 600 €
Olağanüstü haller (ağır meteorolojik fırtına, hava sahası kapatılması) dışında havayolunun kendi operasyonel veya teknik arızalarından kaynaklanan iptal, overbooking ve 3 saati aşan varış gecikmelerinde her bir yolcuya:
- İç Hat Uçuşları İçin: 100 Euro,
- 1500 km ve Daha Kısa Dış Hat Uçuşları İçin: 250 Euro,
- 1500 – 3500 km Arası Dış Hat Uçuşları İçin: 400 Euro,
- 3500 km’den Uzun Dış Hat Uçuşları İçin: 600 Euro (ödemenin yapıldığı günkü TCMB efektif satış kuru üzerinden TL karşılığı) nakit tazminat ödenir.
2. Kayıp ve Hasarlı Bagaj Tazminatı (Montreal Sözleşmesi - 1.288 SDR)
Kayıtlı bagajın kaybolması, hasar görmesi veya geç teslim edilmesi halinde Montreal Sözleşmesi m. 22 uyarınca havayolu şirketi yolcu başına 1.288 SDR (Özel Çekme Hakkı - yaklaşık 1.700 ABD Doları) üst sınıra kadar tazminatla sorumludur. Hasarlı bagajda 7 gün, gecikmeli bagajda 21 gün içinde (havalimanında PIR - Kayıp/Hasar Raporu tutturularak) yazılı bildirim yapılmalıdır.
3. Paket Tur Sözleşmesi İptali ve Kesintisiz Bedel İadesi (TKHK m. 51)
Paket turun başlamasından en az 30 gün önce yapılan fesih bildirimlerinde, ödenmesi zorunlu vergi/harçlar hariç olmak üzere herhangi bir kesinti yapılmaksızın ödenen bedelin tamamı 14 gün içinde tüketiciye iade edilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Uçağın rutin bakımı sırasında tespit edilen veya operasyonel filodaki aksaklıklardan kaynaklanan teknik arızalar 'olağanüstü hal (mücbir sebep)' sayılmaz; bu nedenle havayolu şirketi SHY-PASS kapsamındaki 100–600 Euro maktu tazminatı ödemekten kaçınamaz.” SHY-PASS Yönetmeliği m. 8 ve Yargıtay 11. HD İçtihatları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Havalimanında rötar veya iptal yaşandığında biniş kartınızı (boarding pass) ve rötar ekran görüntüsünü saklayın; bagaj hasarında havalimanından çıkmadan 'PIR (Bagaj Usulsüzlük Raporu)' tutturun.
- Havayolunun nakit tazminat yerine teklif ettiği düşük tutarlı 'mil veya hediye çekini' kabul etmek zorunda olmadığınızı (nakit talep edebileceğinizi) unutmayın.
- Havayolu ödeme yapmazsa SHGM üzerinden veya doğrudan Tüketici Hakem Heyeti / Tüketici Mahkemesi kanalıyla Euro karşılığı tazminatı tahsil edin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.