Giriş ve Hukuki Çerçeve (6098 s. TBK m. 53 & m. 55 • TRH-2010)
İş kazası, meslek hastalığı veya trafik kazası sonucunda hayatını kaybeden kişinin, yaşasaydı sağlığında düzenli olarak bakım ve desteğini sağlayacağı kişilerin (eş, çocuklar, anne ve baba) uğradığı maddi zararı gidermek amacıyla açılan davaya Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası denir (6098 s. TBK m. 53/3). Bu tazminat miras hakkından bağımsız olup, mirası reddeden kişiler dahi destek tazminatı talep edebilir.
1. Kimler Destekten Yoksun Kalma Tazminatı İsteyebilir? Pay Oranları
Yargıtay’ın yerleşik yaşam deneyi karinelerine göre; ölenin eşi, çocukları ile anne ve babası doğal destek alacaklısıdır. Klasik paylaştırma sisteminde müteveffanın gelirinden kendisine 2 pay, sağ kalan eşe 2 pay, her bir çocuğa 1’er pay, anne ve babaya 1’er pay ayrılır. Dul kalan eşin yeniden evlenme ihtimali nedeniyle AYİM / Moser tablosuna göre 'evlenme şansı indirimi' uygulanır.
2. TRH-2010 Yaşam Tablosu, Aktif ve Pasif Dönem Hesabı
Aktüeryal hesaplamada Türkiye’ye özgü TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu kullanılır. Müteveffanın kaza tarihindeki yaşından 60 yaşına kadar olan süre 'Aktif Çalışma Dönemi' (emsal gerçek kazanç üzerinden), 60 yaşından bakiye ömrünün sonuna kadar olan süre ise 'Pasif Dönem' (vergi dışı asgari ücret üzerinden) olarak %10 artış ve %10 iskonto (Progresif Rant) yöntemiyle hesaplanır.
3. SGK Ölüm Gelirinin İlk Peşin Sermaye Değerinin (PSD) Mahsubu (TBK m. 55)
SGK tarafından hak sahiplerine bağlanan iş kazası ölüm gelirinin rücuya tabi ilk peşin sermaye değeri (işverenin kusur oranına isabet eden kısmı), hesaplanan tazminattan mahsup edilir; ancak vazife malullüğü veya normal ölüm aylığı (uzun vadeli sigorta kolu) tazminattan düşülmez.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılık sıfatına değil, fiili ve düzenli bakım ilişkisine dayanır; bu nedenle mirasbırakanın borçlarından dolayı mirası reddeden eş ve çocuklar dahi destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilirler.” 6098 Sayılı TBK m. 53, m. 55 ve Yargıtay 10. HD İçtihatları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Müteveffanın gerçek gelirini ve mesleki kıdemini ilgili meslek odalarından emsal ücret müzekkeresi ile belgeleyin.
- Ölümlü iş kazalarında TBK m. 72 ve TCK m. 85 uyarınca 15 yıllık uzamış ceza zamanaşımı süresinin uygulandığını dikkate alın.
- Maddi destek tazminatıyla birlikte eş, çocuk, anne-baba ve kardeşler için TBK m. 56 kapsamında Manevi Tazminat talep edin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.