İşverenin Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Aykırılık (SGK Kod 42–50) Nedeniyle Tazminatsız Feshi

Giriş ve Hukuki Çerçeve (4857 s. İşK m. 25/II & m. 26)

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II. maddesi, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan halleri (hırsızlık, sadakatsizlik, sataşma, izinsiz devamsızlık, görevini hatırlatıldığı halde yapmama vb.) nedeniyle işverene iş sözleşmesini ihbar süresi tanımaksızın ve kıdem/ihbar tazminatı ödemeksizin derhal feshetme yetkisi verir. SGK uygulamasında eski 'Kod 29' ayrıştırılarak Kod 42 ila Kod 50 arasındaki özel çıkış kodlarına dönüştürülmüştür.

1. Devamsızlık Nedeniyle Fesih Şartları (İşK m. 25/II-g - Kod 48)

İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın; ardışık 2 iş günü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda toplam 3 iş günü işine devam etmemesi haklı fesih sebebidir. Ancak işveren her devamsızlık günü için tanık imzalı tutanak tutmalı ve işçiye noterden mazeret bildirmesi için ihtarname göndermelidir.

2. 6 İş Günlük ve 1 Yıllık Hak Düşürücü Süre (İşK m. 26)

İşK m. 25/II’deki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışlara dayanan fesih yetkisi, işverenin bu olayı ve failini öğrendiği günden başlayarak 6 iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl sonra kullanılamaz. 6 iş günü geçirildikten sonra yapılan fesih haksız fesihtir ve işçi kıdem/ihbar tazminatına hak kazanır.

3. Haksız Kod 42–50 Çıkışına Karşı İşçinin Hakları

İşveren tazminat ödememek için gerçeğe aykırı şekilde Kod 42–50 üzerinden çıkış yapmışsa (işçi bu kodla işsizlik maaşı da alamaz); işçi 1 ay içinde arabulucuya başvurarak İşe İade Davası veya Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası açabilir. Mahkeme feshi haksız bulduğunda bu kararla İŞKUR’a başvurularak geriye dönük işsizlik ödeneği topluca tahsil edilir.

Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme

“İş sözleşmesinin İşK m. 25/II uyarınca haklı nedenle feshedildiğini ispat yükü tamamen işverene aittir; soyut tutanaklar veya 6 iş günlük hak düşürücü süre geçirildikten sonra yapılan fesihler işvereni tazminat sorumluluğundan kurtarmaz.” 4857 Sayılı İş Kanunu m. 25/II, m. 26 ve Yargıtay 9. HD İçtihadı

Uygulama ve Usul Kontrol Listesi

Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. İşveren olarak İşK m. 25/II feshinde olayın öğrenildiği tarihi ve 6 iş günlük süreyi tutanakla belgeleyin.
2. İşçi olarak haksız Kod 42–50 çıkışında derhal arabuluculuk başvurusunu başlatarak kıdem/ihbar tazminatınızı talep edin.
3. Dava sonunda alınan kesinleşmiş mahkeme ilamıyla İŞKUR'dan işsizlik maaşınızı talep edin.