İşçi Alacaklarında Zorunlu Arabuluculuk Süreci ve 5 Yıllık Zamanaşımı Süresi

Giriş ve Hukuki Çerçeve (7036 s. İş Mahkemeleri K. m. 3 • 4857 s. İşK Ek m. 3)

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca; bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuğa başvurulmaksızın doğrudan açılan davalar usulden reddedilir.

1. Arabuluculuk Süresi ve İlk Toplantıya Katılma Zorunluluğu

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hallerde en fazla 1 hafta daha uzatılabilir (toplam 4 hafta). Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk arabuluculuk toplantısına katılmayan taraf, sonradan açılacak davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez (7036 s.K. m. 3/12).

2. Tüm İşçilik Alacaklarında 5 Yıllık Zamanaşımı (4857 s.K. Ek Madde 3)

7036 sayılı Kanun değişikliği sonrasında iş sözleşmesinden kaynaklanan; ücret, fazla mesai, hafta tatili, UBGT alacaklarının yanı sıra yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kötüniyet tazminatında zamanaşımı süresi 5 yıldır.

3. Zamanaşımının Başlangıç Tarihi ve Arabuluculukta Durması

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinde 5 yıllık zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği (fesih) tarihten başlar. Buna karşılık maaş, fazla mesai, UBGT ve hafta tatili alacaklarında zamanaşımı alacağın doğduğu (çalışmanın yapıldığı) tarihten işler; yani dava tarihinden geriye doğru son 5 yılın fazla mesaisi istenebilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.

Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme

“Arabuluculuk başvuru formunda ve anlaşma/anlaşmama son tutanağında talep edilen alacak kalemlerinin (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin, UBGT, hafta tatili vb.) eksiksiz olarak tek tek yazılması zorunludur; tutanakta yer almayan kalem için doğrudan dava açılamaz.” 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 ve Yargıtay 9. HD İçtihatları

Uygulama ve Usul Kontrol Listesi

Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Arabuluculuk başvurusunda muhtemel tüm alacak kalemlerini eksiksiz işaretleyin.
2. İlk arabuluculuk oturumuna bizzat veya vekiliniz aracılığıyla mutlaka katılın.
3. Islah (dava değerinin artırılması) sırasında zamanaşımı def'i ile karşılaşmamak için belirsiz alacak veya kısmi dava stratejisini baştan kurgulayın.