Giriş ve Hukuki Çerçeve (5510 s. SSGSSK m. 13, 16, 19, 21)
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya işverence sağlanan servisle işe gidiş-gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay İş Kazasıdır.
1. 3 İş Günü İçinde SGK Bildirim Zorunluluğu
İşveren, meydana gelen iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhal ve SGK’ya kazadan sonraki 3 iş günü içinde elektronik ortamda bildirmek zorundadır (6331 s.K. m. 14). Süresinde bildirilmeyen iş kazalarında hem idari para cezası uygulanır hem de bildirim tarihine kadar SGK tarafından sigortalıya yapılan masraflar kusur aranmaksızın işverenden tahsil edilir.
2. Sürekli İş Göremezlik Geliri (%10 ve Üzeri Meslekte Kazanma Gücü Kaybı)
Tedavi tamamlandıktan sonra SGK Sağlık Kurulunca tespit edilen meslekte kazanma gücü kayıp oranı (maluliyet) %10 ve üzerinde ise sigortalıya ömür boyu aylık Sürekli İş Göremezlik Geliri bağlanır (5510 s.K. m. 19). Maluliyet oranı %10’un altında (örneğin %5 veya %8) kalsa dahi, işçi SGK’dan gelir alamasa bile işverene karşı İş Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir.
3. SGK’nın İşverene ve 3. Kişilere Rücu Davası (5510 s.K. m. 21)
İş kazası işverenin kastı veya sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK sigortalıya bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini (ilk PSD) işverenin kusuru oranında işverenden rücuen tahsil eder.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Meslekte kazanma gücü kayıp oranının %10’un altında kalması yalnızca SGK tarafından sürekli iş göremezlik geliri bağlanmasına engel olup, işçinin TBK m. 49 ve m. 54 kapsamında işverenden efor (güç) kaybı tazminatı talep etmesine engel değildir.” 5510 Sayılı Kanun m. 19 ve Yargıtay 10. / 21. HD İçtihatları
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Kaza anında hastanede tutulan adli raporda olayın 'iş kazası' olarak geçtiğinden emin olun.
- SGK Sağlık Kurulu maluliyet oranına itirazınız varsa Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna ve Adli Tıp 3. İhtisas Kuruluna başvurun.
- İşveren olarak İSG eğitim tutanaklarını, kişisel koruyucu donanım zimmet belgelerini ve risk analizlerini eksiksiz muhafaza edin.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.