Belediye Encümeninin İmar Para Cezası (m. 42) ve Yıkım Kararına (m. 32) Karşı İdare Mahkemesinde İptal Davası

Giriş ve Hukuki Çerçeve (3194 s. İmar K. m. 32 & m. 42 • TCK m. 184)

Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine (mimari projeye) aykırı yapı yapıldığı iddiasıyla belediye (veya il özel idaresi) yapı kontrol ekiplerince Yapı Tatil Zaptı (Tutanağı) düzenlenmesi üzerine; Belediye Encümeni tarafından hem İmar Para Cezası (3194 s.K. m. 42) hem de Yıkım Kararı (3194 s.K. m. 32) verilir ve ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına TCK m. 184 (İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu) kapsamında suç duyurusunda bulunulur.

1. Yapı Tatil Zaptında (Tutanağında) Somut ve Ölçülü Tespit Zorunluluğu

Danıştay 6. Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre; tüm sürecin temelini oluşturan Yapı Tatil Zaptında ruhsata aykırılığın ne olduğu, kaç metrekarelik alanı kapsadığı, yapı sınıfı ve grubu kroki ve somut ölçümle tereddütsüz biçimde gösterilmeli ve tutanak yapı yerine asılarak bir nüshası muhtara bırakılmalıdır. Soyut ve ölçümsüz tutulan yapı tatil zaptına dayalı hem yıkım kararı hem de para cezası İdare Mahkemesince iptal edilir.

2. Ruhsat Alınması Halinde Yıkım ve Ek Para Cezasının Kalkması (m. 32, m. 42/ç)

Yapı tatil zaptından itibaren verilen en çok 1 aylık süre içinde aykırılık giderilir veya tadilat ruhsatı / yapı ruhsatı alınırsa yıkım kararı uygulanamaz. Ayrıca AYM iptal kararları ve 3194 s.K. m. 42 düzenlemesi uyarınca ceza miktarının hesabında yalnızca aykırılıktan etkilenen alan baz alınmalıdır; tüm bina yüzölçümü üzerinden hesaplanan fahiş imar para cezaları hukuka aykırıdır.

3. Basit Tamir ve Tadilatlar Ruhsata Tabi Değildir (3194 s.K. m. 21/3)

Taşıyıcı sistemi etkilemeyen, bağımsız bölümün brüt alanını artırmayan derz, iç/dış sıva, boya, badana, oluk, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, korkuluk, pergole, çatı onarımı ve gömme dolap gibi basit tamir ve tadilatlar ruhsata tabi değildir (İmar K. m. 21/3). Bu işlemler için kesilen imar para cezaları ve yıkım kararları iptal edilir.

Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme

“Yapı tatil tutanağında ruhsata aykırı imalatın niteliği, ebatları ve yüzölçümü somut ve denetlenebilir şekilde gösterilmeden tesis edilen Belediye Encümeni yıkım ve imar para cezası kararları şekil ve sebep unsuru yönünden hukuka aykırıdır.” 3194 Sayılı İmar Kanunu m. 32, m. 42 ve Danıştay 6. Daire İçtihatları

Uygulama ve Usul Kontrol Listesi

Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Belediye Encümeni kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde mutlaka 'Yürütmenin Durdurulması (YD)' talepli iptal davası açın.
2. Para cezası yalnızca yapıyı fiilen yapan kişiye (ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği) kesilebilir; aykırılığı eski malik yapmışsa yeni malike kesilen para cezasının iptalini talep edin.
3. Asliye Ceza Mahkemesinde TCK m. 184 davası açılmışsa, aykırılığın giderilmesi veya ruhsata bağlanması halinde TCK m. 184/5 uyarınca kamu davasının düşeceğini unutmayın.