Giriş ve Hukuki Çerçeve (4857 s. İşK m. 2/6-7)
Bir işverenden (asıl işveren), işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde (temizlik, güvenlik, yemek, nakliye) veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan diğer işverene Alt İşveren (Taşeron) denir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesi, taşeron işçisini korumak amacıyla asıl işvereni taşeron ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutmuştur.
1. Asıl İşverenin Müteselsil Sorumluluğunun Kapsamı
Alt işveren (taşeron) şirketin iflas etmesi, malvarlığının bulunmaması veya ödemeden kaçınması halinde işçi; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, maaş, fazla mesai, yıllık izin ve iş kazası tazminatlarının tamamını doğrudan Asıl İşverenden (belediye, bakanlık, hastane, ana fabrika veya inşaat sahibi şirketten) talep ve tahsil edebilir.
2. Değişen Alt İşverenler Arasında İşyeri Devri İlkesi
Kamu kurumlarında veya özel sektörde ihale süresi biten taşeron şirketin değişmesi ve işçinin yeni ihaleyi alan taşeron nezdinde aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi işyeri devri (İşK m. 6) hükmündedir. İşçinin tüm taşeronlarda geçen çalışma süreleri birleştirilerek toplam kıdem süresi üzerinden son taşeron ve asıl işveren sorumlu tutulur.
3. Muvazaalı Alt İşverenlik ve Kadro/Fark Ücret Hakkı (İşK m. 2/7)
Asıl işin teknolojik uzmanlık gerektirmemesine rağmen bölünerek taşerona verilmesi veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kişiyle taşeron ilişkisi kurulması muvazaalıdır. Muvazaanın tespiti halinde alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin öz işçisi sayılır ve asıl işveren işçilerine ödenen ücret/ikramiye farklarını talep edebilir.
Yüksek Yargı İlkesi ve Değerlendirme
“Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” 4857 Sayılı İş Kanunu m. 2/6
Uygulama ve Usul Kontrol Listesi
Hak kaybı, zamanaşımı veya usulden ret yaptırımıyla karşılaşmamak adına süreçte dikkat edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Arabuluculuk başvurusunu ve dava dilekçesini hem alt işveren (taşeron) şirkete hem de asıl işverene birlikte yöneltin.
- Farklı taşeron şirketler altında aynı işyerinde kesintisiz çalıştıysanız ilk işe giriş tarihinizden itibaren toplam kıdeminizi talep edin.
- Anahtar teslimi ihale (eser sözleşmesi) ile asıl-alt işveren ilişkisini ayırt etmek için işverenin sahadaki denetim ve talimat yetkisini kanıtlayın.
Bu makale 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları çerçevesinde yalnızca akademik ve hukuki bilgilendirme amacıyla yayımlanmıştır; somut uyuşmazlıklarınızda hak ve süre kaybı yaşamamak için büromuzdan hukuki danışmanlık alabilirsiniz.